บทที่ 4

กรอบหรือโมเดลในการศึกษาและพัฒนาหลักสูตรรายวิชาจริยธรรมและจริยศึกษา

กรอบแนวคิดและทฤษฎีในการกำหนดรูปแบบหรือโมเดล

แนวคิดและทฤษฎีในการจัดการศึกษา ตามโมเดลของ David Eston ซึ่งเป็นโมเดลการจัดการ การวางแผนองค์กรที่นำเสนอหลักการ และแนวคิดเกี่ยวกับการผลิตสินค้า หรือบริการเพียงอย่างเดียว โดยมิได้คำนึงถึงผลกระทบที่อยู่โดยรอบขององค์กร หรือหน่วยการผลิตที่มี ตามรูปที่ 1

1. วัตถุดิบ หมายถึง ผู้เรียน ผู้ขอใช้บริการ วัตถุดิบ วัสดุ คุณภาพของวัตถุดิบ และปริมาณของวัตถุดิบ ที่ใช้ในการผลิตหรือใช้บริการ ซึ่งนำเข้าสู่การผลิต การพัฒนา และการรับบริการ

2. กระบวนการผลิต หมายถึง กระบวนการผลิตสินค้า การให้บริการ การจัดการเรียนการสอน ตามความต้องการของผู้บริโภค ซึ่งประกอบไปด้วย ผู้เรียน ลูกค้า ตลาดแรงงาน สังคม ประเทศชาติ และประชาคมโลก โดยมีวิธีการในการควบคุมดูแลการผลิตอย่างมีคุณภาพ เช่น QCC ISO QA เป็นต้น

3. ผลผลิต หมายถึง ผู้สำเร็จการศึกษา ผลผลิต สินค้า และการบริการที่มีคุณภาพ เป็นที่พึงพอใจ และตามความต้องการของผู้เรียน ลูกค้า ตลาดแรงงาน สังคม ประเทศชาติ และประชาคมโลก

รูปที่ 1 โมเดลของ David Eston ในการจัดการศึกษา

รูปที่ 2 รูปแบบโมเดลที่พัฒนาเป็นโมเดลเพื่อการจัดการศึกษา

โมเดลการจัดการสถาบันการศึกษาที่เน้นการผลิต หรือจัดการศึกษาตามศักยภาพ และความสามารถของสถานบันการศึกษาเป็นสำคัญ จะใช้ภารกิจและกระบวนการผลิตเป็นกิจกรรมนำ ใช้ทรัพยากรและสิ่งต่างๆ ที่มีอยู่ในสถาบันการศึกษามาใช้ในการบริหารจัดการ และการแก้ปัญหาตามสภาพ ผลกระทบและปัญหาของการผลิตคือ ผลผลิตจึงมักจะไม่เหมาะสมหรือสอดคล้องตามความต้องการของผู้บริโภค ซึ่งปัญหาและอุปสรรคในการจัดการคือ

1. วัตถุดิบในการผลิตมักมีปัญหาในเรื่องคุณภาพของวัตถุดิบ หรือ Footing ที่ไม่เท่าเทียมกัน ทำให้เกณฑ์มาตรฐานของการคัดเลือกค่อนข้างกว้าง (Range) การแก้ปัญหาในการคัดเลือกหรือสอบเข้าจึงเน้นที่ปริมาณมากกว่าคุณภาพ เนื่องจากไม่มีตัวเลือกมากเพียงพอ

2. ภารกิจและกระบวนการผลิตมักจะประสบปัญหาในเรื่องการปรับเปลี่ยนวิธีการอยู่เสมอ ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความสอดคล้องกับศักยภาพของวัตถุดิบหรือผู้เรียน ทำให้การจัดการศึกษาหรือการจัดการเรียนการสอนไม่สามารถพัฒนาให้เหมาะสมกับตลาดแรงงานหรือผู้บริโภค ส่งผลให้การจัดการเรียนการสอนไม่เหมาะสมหรือครบกระบวนการเรียนรู้เท่าที่ควร โดยเฉพาะจำเป็นจะต้องใช้เกณฑ์การประเมินที่ค่อนข้างต่ำหรือไม่มีคุณภาพ

3. ผลผลิตค่อนข้างจะประสบปัญหาในเรื่องคุณภาพ และไม่สอดคล้องต่อความต้องการของตลาดแรงงาน

จากแนวคิดและทฤษฎีในการจัดการศึกษาตามโมเดล Ecology System เป็นโมเดลของการจัดการและการวางแผนที่ให้ความสำคัญและคำนึงถึงวัตถุดิบหรือผู้บริโภค หน้าที่หรือภารกิจ สภาพแวดล้อม และผลกระทบต่างๆ ที่อยู่โดยรอบองค์กร หรือโรงงานผลิต และมีความพร้อมที่จะปรับเปลี่ยนและพัฒนาตามวัตถุดิบ สภาพแวดล้อมและผลกระทบต่างๆ ที่อยู่โดยรอบหน่วยการผลิต ตลอดจนผลผลิต ตามรูปที่ 3

รูปที่ 3 โมเดล Ecology System ของการจัดการและการวางแผนของหน่วยการผลิต

จากโมเดล Ecology System นำมาพัฒนาและใช้แนวคิดหรือโมเดล CIPP มาพัฒนาหรือควบคุมการวางแผนในการจัดการศึกษา โดยใช้ปัจจัยต่างๆ ที่มีผลกระทบกับสถาบันการศึกษา จึงได้รูปแบบในการจัดการศึกษา ดังรูปที่ 4 และรูปที่ 5 และทำการพัฒนาต่อไปเพื่อให้เกิดประโยชน์หรือความสำเร็จในการศึกษาและผู้เรียน ซึ่งเป็นไปตามโมเดล CIPPA ตามรูปที่ 6

การประเมินผล

การตรวจสอบ

และการปรับปรุงแก้ไข

กิจกรรม (Action)

1. การบริหาร / การจัดการ

2. การบริหารชั้นเรียน / การบริการวิชาการ / การจัดการเรียนการสอน / ส่วนสนับสนุนทางการศึกษา / หลักสูตร / การพัฒนาหลักสูตร

3. การวิจัย และการพัฒนา

4. ความเป็นเลิศทางวิชาการ / การบริการทางวิชาการ / การให้บริการสังคม / การพัฒนาและชี้นำแก่สังคมหรือท้องถิ่น

5. ทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม / กิจกรรมนักศึกษา หรือกิจกรรมเสริม / สวัสดิการต่างๆ

6. การเงินและงบประมาณ

7. การประกันคุณภาพ (ISO , SSR , SAR etc..)

ผลผลิต (Product)

1. ปริมาณและคุณภาพของผลผลิต สอดคล้องตามความต้องการของตลาด /

ผู้บริโภค / องค์กร หรือหน่วยงาน

2. สังคม / ประเทศชาติ / ส่ากล ฯลฯ

Impact /Contact

1. ปรัชญา / แนวคิด ของสถาบันการศึกษา / ภารกิจของสถาบันการศึกษา

2. แผนพัฒนาเศรษฐกิจ / รัฐธรรมนูญ / พรบ. การปฏิรูปการศึกษา

3. แผนเร่งด่วน หรือนโยบายของรัฐ

4. ตลาด / ผู้บริโภค / สังคม / เศรษฐกิจ

5. ความเป็นสากล / โลกาภิวัติ

6. ธรรมชาติขององค์กร / หน่วยการศึกษา

ทุน (Income)

1. ทรัพยากรบุคคลต่าง ๆ (คณาจารย์ บุคลากร และเจ้าหน้าที่ในระดับต่าง ๆ)

2. ผู้บริหาร

3. นิสิตนักศึกษา

4. เงินหรืองบประมาณ

5. สื่อ-วัสดุอุปกรณ์ / อาคารสถานที่ / สิ่งอำนวยความสะดวก / สาธารณูปโภคต่าง ๆ

6. การจัดการด้านส่วนสนับสนุนและสิ่งแวดล้อมต่างๆ

1. วิเคราะห์สภาพปัญหา / ความเป็นจริง / จุดเด่น-จุดด้อย บนพื้นฐานความเป็นจริงของข้อมูลต่างๆ (No Bias)

2. ประชาสัมพันธ์

3. ประชาพิจารณ์ / รับฟังความคิดเห็น

4. สร้างความสมานฉันท์ (Unity)

เพื่อให้คิดเหมือนกัน หรือไปสู่เป้าหมายเดียวกัน

Product / Output

(ผลผลิต)

Process

(กระบวนการผลิต)

Input

(วัตถุดิบ)

ที่นำเข้าสู่การจัดการผลิต /

การปรับปรุง / การประกันคุณภาพ

Context

(เป้าหมาย)

การกำหนดนโยบาย

/ แผนการดำเนินการต่าง ๆ

- วิเคราะห์

- วางแผน

- การจัดการ